Vətəndaş, şair, müəllim, maarifçi Asim Qazıyevin seçilmiş əsərlərin yer aldığı “Mən insanam” adlı beşinci kitabı çapdan çıxıb.Kitab müəllifin 100 illik yubileyinə həsr olunub.
Bu toplu öncüllüyü, əməlləri, mərhəməti, ziyası ilə dünyamızı nurlandıran, yaşamı əsərlərində davam edən bir ömrün səhifələridir. Qəlbi coşub- daşan sevgiylə, tükənməz arzularla, istəklərlə dolu şair təbiətli, istedadlı bir gəncin, zamanın dəyişən dönəmlərində ata-ana, böyük-kiçik, yaxın-uzaq sevgisi heç bitməyən övladın, mehriban, qayğıkeş, eyni zamanda tələbkar atanın, məhəbbəti dilinin əzbəri olan ailə başçısının, nəvələrinin yanında “ipəyə dönən” babanın, on illər boyu elmi, ürfanı, insanlığı ilə hər zaman dərs dediyi şagirdlərə örnək olan aydının- müəllimin, dürüst, ciddi olduğu qədər də qürurlu, eyni zamanda həssas məktəb direktorunun, həyatının məqsədi hər zaman insanların yanında olub onlara xidmət etməyi şərəf bilən vətən oğlunun, qeyrətli, vüqarlı, alicənab insanın Ömür kitabıdır. 2026-cı ildə 100 illik yubileyi qeyd edilən şair Asim Sevdalının xatirəsinə sayğı, dərin ehtiramdır.
Asim (Sevdalı) Qazıyevin seçilmiş əsərlərindən ibarət ilk kitabıdır. Ömrün yaradıcılıq səhifələri xronoloji ardıcıllıqla açılır. Nə məna, nə məzmun, nə yüksək poetika yükü, nə də sadəlik gözəllikdir prinsipi ilə düzülüb şeirlər. Sırf tarixi ardıcıllıqla sıralanıb. Gənclik, yetkin insan, müdrik, ağsaqqal yaşının əsərləridir. Şeirlər şairin yaşının yaşıdıdır, yaş artdıqca onlar da çoxalır, zənginləşir, dərinləşir. Şeirlər şair ömrünün davamıdır, fəsilləridir- yazı, yayı, payızı, qışı var. Hər fəslin öz rəngində.
Asim Sevdalının Ömür Nəğmələridir bu şeirlər. Ruh halı. Duyğuları. Düşüncələri. Həyatı. Bəzən bir gündə beş şeir yaranıb, bəzən şeirsiz günlər yaşanıb. Bəzən günbəgün tarix əbədiləşib, bəzən yuvarlaq tarix qeyd edilib, bəzən tarixsiz şeirlər ərsəyə gəlib. Şair xəyalı, dalğınlığı deyil bu, düşüncə sərbəstliyi, zamandan ucalıqdır. Bir günün ovqatı deyil, ömrün nəğmələrindən bir hissədir.
“Sən və mən”- duyğu bolluğundan, ovqatdan yaranan şeirlərdən daha çox yadda qalan ifadələrdir. Sənlə mən sonra bizə çevrilir və ordan yeni bir həyat hekayəsi başlayır. Dünyada insanların gizlində qalan o qədər həyat hekayələri var ki, şairlərdən savayı. Şairin aşkarı-gizlini şeirdi. Şeir şairin həmsöhbətidir, susub da müəllifini dinləyənidir. Sığallanıb cilalanınca yaradıcısının övladına çevriləni, adını yaşadanıdır.
“Mən insanam” kitabı Asim Sevdalının 1948-ci ildə “Ədəbiyyat qəzeti”ndə çap olunan “Mənim yurdum” adlı şeiriylə başlayır. 14 yaşından şeir yazmağa başlasa da bu şeir müəllifin oxucularla ilk görüşü, tanışlığı olub. Sonra yüzlərlə şeir mətbuatda öz oxucusunu tapıb, yaddaşlara yazılıb. Yeni-yeni kitablar ərsəyə gəlib-“Qələmin qüdrəti yaz, deyir mənə”, “Xeyli sözüm var”, “Ürəkdən soruş”, “Ürək o ürəkdir”, “Mən insanam”…
Niyə “Mən insanam”? Daha poetik, cəlbedici bir ad yox? Həyat zahiri parıltılar içində əriyib gedir, gerçək olan yaşarıdır, əbədidir. İnsan olmaq çətindir. Asim Qaziyevin dediyi insan olmaqsa lap çətin. Günəş insan, bahar, gur çay, torpaq, çəmən, çiçək, açılan səhər insan! Ümid, arzu, məhəbbət, sədaqət, vüsal, xoş söz, nəğmə insan. Dağ, dəniz, şimşək, səma, atəş insan. Dünyanın bütün gözəlliklərini, dəyərlərini özündə cəmləşdirmək istəyən, bunu misraya çevirməklə özünü insanlara tanıdan, onları da özü kimi görmək istəyən insan-Asim Qazıyev. Ömür yolu büsbütün örnək olan insan! Həyatda izi qalan insan. Asim Sevdalı fəxrlə “Mən insanam” deyəcək gədər güvənməyə, qürura haqqı olan insandır.
Mən insanam; mən günəşəm, mən baharam,
… Mən çəmənəm, mən gur çayam, mən torpağam,
… Mən nəğməyəm, mən ümidəm, mən arzuyam,
… Mən çiçəyəm, mən xoş sözəm, mən səhərəm,
… Məhəbbətəm, sədaqətəm, demək: zərəm.
… Mən hicranam, mən vüsalam, mən atəşəm,
… Mən küləyəm, mən bir dağam, mən dənizəm,
… Mən səmayam, mən buludam, mən şimşəyəm,
… Mən insanam, mən günəşəm, mən baharam,
İnsanlara xeyir versəm, demək: varam.
Var ol, şair İnsan!
Şairin şeirlərindəki məna, məzmun müxtəlifliyi ən çox diqqətçəkən məqamdır. Bu müxtəlifliyin özəyində insan, ona böyük sevgi, insanlığa rəğbət durur. Ağır hökm yükü olan şeirlərdir hər biri. Ailə üzləri, doğma, əziz insanlara sevgisi, ürək sözləri, ayrı-ayrı insanlara, zalımlara, haqqı-nahaqqa qurban verənlərə, şəxsi xeyrini güdənlərə həsr olunmuş islahedici şeirlər, eləcə də bir çox avtobioqrafik şeirlər seçilmiş əsərlərdə yer almayıb.
Asim Sevdalının nəsihətamiz şeirləri, hikmətli beytləri, dəyərli sözləri, bayatıları bir ayrı dünyadır. Sadə, dərin, lakonik, yaddaqalan və tutarlı. Gündəlik həyat. O həyatda doğrular, yanlışlıqlar, gözləntilər, sevinclər, acılar var. Yaşananlar şair gözündən yayınmaz, şair qəlbində qalar, sıralanıb şeirə dönər. Nümunələr gətirmirəm, oxuyun. Demirəm hər şeirdə, hər misrada, hətta hər sözdə Asim Sevdalının özü var. Özü olmasa da ruhu, izi var.
Asim Qazıyevin şəxsi arxivində qorunan yüzlərlə şeirin heç biri təsadüfən və məqsədli yazılmayıb. Əslində heç yazılmayıb da. Sadəcə ürəkdən, hissiyyatdan, düşüncədən kağız üzərinə keçərək ürəklərə köçüb.